Co to jest nieświeży oddech (halitoza)?
W języku medycznym nieświeży oddech nazywa się halitozą lub „foetor ex ore”. Oba pojęcia opisują nieco inny problem. Halitoza oznacza przykry zapach wydychanego powietrza przez nos przy zamkniętych ustach. „Foetor ex ore” to nieświeże powietrze wydychane przez usta. Gdy zapach utrzymuje się długo, może to być sygnał choroby zębów, dziąseł, kieszonek dziąsłowych albo zaburzeń metabolizmu. W takim przypadku nie wystarczy walczyć z objawem, trzeba najpierw ustalić przyczynę.
Przyczyny nieświeżego oddechu
Najczęstszą przyczyną silnego zapachu z ust jest niedostateczna higiena jamy ustnej i zaburzona równowaga bakteryjna. Przykry zapach powstaje, gdy gromadzą się bakterie, zwłaszcza te z płytki nazębnej, które rozkładają substancje organiczne. Osadzają się one przy linii dziąseł oraz w tylnej części języka. Bakterie namnażają się także podczas snu, dlatego rano oddech rzadko bywa świeży. Źle czyszczone protezy również mogą powodować nieprzyjemny zapach.
Tę przyczynę często można wyeliminować dzięki dokładnej higienie zębów. Szczotkuj zęby co najmniej dwa razy dziennie i regularnie używaj nici dentystycznej oraz innych pomocy do czyszczenia przestrzeni międzyzębowych. To dobra podstawa, by pozbyć się uciążliwego zapachu z ust.
Halitoza: zapach wydychany nosem
Jeśli oddech pachnie nieprzyjemnie przy wydychaniu przez nos, najczęstsze przyczyny leżą w gardle lub zatokach. Należą do nich:
- diety i głodówki
- przewlekły katar
- przewlekłe zapalenie zatok
- nowotwory w obrębie nosa i gardła
- choroby dróg oddechowych
- polipy nosa
Nieświeży oddech a próchnica
Próchnica i ubytki w zębach to kolejne miejsca, w których gromadzą się bakterie i resztki jedzenia. Nieleczona próchnica może więc nasilać przykry zapach z ust, dlatego warto regularnie kontrolować zęby u dentysty.
Suchość w ustach jako przyczyna
Pod wpływem stresu i obciążenia psychicznego organizm wydziela hormony, które zmniejszają ilość śliny. Gdy ślina płynie słabiej, resztki jedzenia i osad są gorzej usuwane. Suchość w ustach nasilają też zbyt małe ilości płynów, alkohol i palenie papierosów. Może ją wywołać również przeziębienie, niektóre leki (np. psychotropowe lub nasenne) albo spanie z otwartymi ustami. Odpowiednia ilość śliny jest ważna dla higieny jamy ustnej, bo wypłukuje resztki jedzenia. Gdy jej brakuje, bakterie namnażają się łatwiej i mogą powodować nieświeży oddech.
Nos, migdałki i gardło
Przyczyną przykrego zapachu z ust mogą być także problemy w obrębie laryngologicznym.
Bakterie mogą zaatakować migdałki i wywołać ich zapalenie. Z osadów na migdałkach mogą też tworzyć się kamienie migdałkowe, w których rozwijają się bakterie wytwarzające zapach.
Grypa lub przeziębienie mogą prowadzić do zapalenia gardła. Podczas infekcji z ust często wydobywa się wtedy nieprzyjemny zapach.
Zdarzają się też osoby z przewlekłym nieświeżym oddechem, którego źródło leży zwykle w okolicy nosa i gardła. Dotyczy to około 4–8 % przypadków.
Żołądek i jelita
Przyczyna nieświeżego oddechu może leżeć także w przewodzie pokarmowym. Choroby żołądka często powodują kwaśny zapach z ust. Do możliwych przyczyn należą:
- zgaga
- choroba refluksowa
- uchyłki w przewodzie pokarmowym
- zakażenie Helicobacter pylori
- zaburzenia flory jelitowej przez nietolerancje pokarmowe
Dieta i leki
Przyczyn jest wiele. Ważną rolę odgrywa także dieta. Zapach mogą nasilać alkohol, cebula i czosnek, ale też kawa, ser czy ryby. Podczas trawienia niektóre bakterie uwalniają kwasy tłuszczowe, poliaminy i lotne związki siarki, a to prowadzi do nieświeżego oddechu. Związki siarki mają bardzo intensywny zapach i wytwarzają je drobnoustroje, które częściej występują przy chorobach jamy ustnej, takich jak paradontoza. Choroby przyzębia często towarzyszy więc przykry oddech.
W rzadkich sytuacjach nieświeży oddech może pojawić się nagle jako skutek uboczny niektórych leków albo przy chorobach układu pokarmowego. Częstym objawem towarzyszącym jest wtedy zgaga.