Czym jest paradontoza?
Paradontoza, a fachowo zapalenie przyzębia (periodontitis), to przewlekła choroba zapalna całego aparatu zawieszeniowego zęba, czyli przyzębia. Stan zapalny niszczy tkanki, które utrzymują zęby w kości szczęki, przez co zęby tracą stabilność. Jeśli choroba nie jest właściwie leczona, w najgorszym przypadku prowadzi do utraty zębów i zaniku kości.
Jak powstaje paradontoza?
Choroba zaczyna się od bakterii w płytce nazębnej, które gromadzą się na powierzchni zębów i przy brzegu dziąseł. Płytka może zawierać resztki jedzenia i inne substancje, które mieszają się ze śliną i tworzą lepką warstwę na zębach i dziąsłach. W efekcie pojawia się stan zapalny dziąseł, czyli zapalenie dziąseł. Można je cofnąć dzięki dobrej pielęgnacji zębów.
Jeśli płytka nie zostanie usunięta, twardnieje i zamienia się w kamień nazębny. Bakterie atakują wtedy cały aparat zawieszeniowy zęba, a kamień odkłada się także pod linią dziąseł. To główna przyczyna paradontozy.
Poza płytką nazębną stany zapalne dziąseł mogą mieć też inne przyczyny, na przykład:
- choroby zakaźne
- choroby układu odpornościowego
- zaburzenia genetyczne lub rozwojowe
- zaburzenia hormonalne lub żywieniowe
- zaburzenia metabolizmu
- urazy, takie jak rany czy oparzenia
Co sprzyja rozwojowi paradontozy?
Rozwój choroby mogą sprzyjać: palenie papierosów, cukrzyca, niedostateczna higiena jamy ustnej, niektóre leki (np. przeciwpadaczkowe lub blokery kanałów wapniowych stosowane w chorobach układu krążenia), stres, zmiany hormonalne, takie jak ciąża czy menopauza, zgrzytanie zębami (bruksizm), predyspozycje genetyczne i niezbilansowana dieta.
Palenie zwiększa ryzyko paradontozy, ponieważ pogarsza higienę jamy ustnej i hamuje wydzielanie śliny, która pomaga zapobiegać tworzeniu się płytki nazębnej.
Osoby z cukrzycą częściej chorują na paradontozę, bo są bardziej podatne na infekcje, a ich zdolność do zwalczania bakterii jest osłabiona.
Ważną rolę odgrywa też zaniedbana higiena jamy ustnej. Wtedy w ustach gromadzi się więcej bakterii, które z czasem mogą wywołać zapalenie aparatu zawieszeniowego zęba i niszczenie tkanek.
Niektóre leki mogą osłabiać naturalną odporność organizmu na infekcje bakteryjne, a zmiany hormonalne, np. w czasie menopauzy, mogą zaburzać prawidłowe procesy gojenia dziąseł. Zgrzytanie zębami (bruksizm) może sprzyjać chorobom przyzębia, ponieważ zwiększa nacisk na zęby i dziąsła i z czasem je podrażnia.
Korony i wypełnienia mogą sprzyjać suchości w ustach, a przez to odkładaniu się płytki i osiadaniu bakterii przy szyjkach zębów.
Z chorobami przyzębia łączy się także genetyka: niektóre geny zwiększają wrażliwość na określone bakterie lub wpływają na to, jak organizm na nie reaguje. Niezdrowa dieta również bywa powiązana z chorobami dziąseł, ponieważ osłabia zdolność układu odpornościowego do walki z bakteriami, co sprzyja ich gromadzeniu się w jamie ustnej.
Jakie są objawy paradontozy?
Objawy choroby przyzębia mogą być lekkie lub poważne, ale na początku często pozostają niezauważone. Do częstych objawów paradontozy należą: czerwone, opuchnięte lub wrażliwe dziąsła, krwawiące dziąsła podczas szczotkowania lub nitkowania, cofające się dziąsła oraz utrzymujący się nieświeży oddech.
W zaawansowanej paradontozie między zębami mogą tworzyć się kieszonki, a między dziąsłem a kością szczęki przetoki (małe kanały). Prowadzi to do infekcji i utraty kości. Może też pojawić się obrzęk twarzy, który wskazuje na rozprzestrzeniającą się infekcję. Jeśli choroba postępuje, może spowodować nieodwracalne uszkodzenie tkanek, a nawet utratę zębów.
Krótkie podsumowanie objawów:
- czerwone, opuchnięte i/lub wrażliwe dziąsła
- krwawienie podczas szczotkowania zębów lub używania nici dentystycznej
- cofające się lub krwawiące dziąsła
- utrzymujący się nieprzyjemny zapach z ust
- ból podczas żucia
- rozchwiane zęby
- nadwrażliwość zębów na gorące lub zimne
- zmiany w ustawieniu zgryzu
- ropa wokół korzenia zęba
- ropnie (kieszonki) między zębami
- przetoki (małe kanały) między dziąsłem a kością szczęki
- obrzęk twarzy
Jeśli zauważysz u siebie opisane objawy, zgłoś się do stomatologa na badanie. Tylko w ten sposób można stwierdzić, czy to rzeczywiście paradontoza.
W zaawansowanym stadium choroby dentysta może skierować cię do periodontologa, czyli specjalisty od chorób przyzębia, z którym omówisz potrzebne etapy leczenia.